Son dönemde COVID-19 salgını sonrası, “languishing” kavramı oldukça öne çıktı. Dünya çapında insanlar sosyal izolasyona katlanmak zorunda kaldığında, birçok insan kendini bu “tatsız” durum içinde buldu. Klinik olarak depresyonda değilken, hayatın içinde hissetmemek hali…
Bu duruma maruz kalan kişi, hayatın rengini kaybettiği ve motivasyonlarının azaldığı bir durgunluk ve boşluk duygusu içine girer; yani “tadım tuzum yok” moduna geçer. Bu durum kolayca fark edilmeyebilir ancak fiziksel ve zihinsel sağlığımız üzerindeki etkileri önemlidir. Languishing, depresyon veya anksiyete gibi bir ruh sağlığı sorunu değildir, ancak yaşam kalitesini etkiler.
Sosyolog Corey Keyes tarafından ortaya atılmıştır; bitkinlik, canlılık veya yaşam sevinci eksikliği, durgunluk ve boşluk duygusuyla karakterize edilen bir varoluş durumunu tanımlar. Bu, kişinin canlılık veya tatmin duygusu olmadan işlevsel olduğu bir durumdur. Yaşam neşesi azalan bu kişiler duygusal, psikolojik veya sosyal potansiyellerinin farkına varamazlar. Dolayısıyla, birey pozitif ruh halindeyken zihinsel sağlık sorunları yaşayabileceği gibi tam tersine, herhangi bir zihinsel hastalığı olmasa da zihinsel sağlığı zayıflayabilir. Bu zayıflama;
- Hayattan zevk alma veya geçmişte keyif alınan aktivitelerden zevk alma yeteneğinde azalma
- Etkinliklere katılma konusunda düşük motivasyon veya dürtü
- Görevlere odaklanma veya dikkati sürdürmede sorun
- Kayıtsızlık, ilgisizlik veya hayata karşı ilgi eksikliği
- Sıkışmış hissetmek ya da sanki hayatınız ilerlemiyormuş gibi hissetmek
- Sosyal aktivitelerden çekilme ve sosyal ilişkileri sürdürmeye olan ilginin azalması
- İşyerinde, kişisel projelerde veya sosyal rollerde tam potansiyelinizi gösterememek
- Yaşamın amaç, yön veya anlamdan yoksun olduğu hissi şeklinde olabilir.
Nedenler çok çeşitli olabilir:
Uzun süreli stres ve tükenmişlik
Kronik stres ve başa çıkma mekanizmalarında yetersizlik olması tükenmeye önemli ölçüde katkıda bulunur. İş tatminsizliğinin, özerklik eksikliğinin ve işle ilgili stresin burada etken olabileceğini düşünüyorum.
Sosyal bağlantı ve destek eksikliği
Sosyal destek ve güçlü kişisel ilişkiler, gelişmek için kritik öneme sahiptir. Bu bağlantıların yokluğu, izolasyon duygularına yol açabilir ve zayıflamaya katkıda bulunabilir.
Monoton Günlük Rutin
Monoton bir yaşam rutini bitkinlik, anlamsızlık, hedefler oluşturamama ve amaçsızlığa katkıda bulunabilir.
Hayal Kırıklıkları
Kişisel aksiliklerin veya hayal kırıklıklarının yaşanması da buna yol açabilir. Bu olaylar, olumsuz düşünme kalıplarını ve sıkışmışlık hissini tetikleyerek zihinsel durgunluk durumuna katkıda bulunabilir.
En temelde ne var peki? Bireyin çevresiyle olumlu yönde ilişkiler kurduğunda yani sosyal ilişkilerini güçlü kıldığında zihinsel iyi oluş düzeyinde bir artış meydana gelmesi beklenirken, araştırma sonuçları farklı bulgulara işaret etmiştir. Esasen, yüksek öznel iyi oluşa sahip olan kişilerin etkin sorun çözme becerilerine sahip olduğu saptanmıştır. Çalışmalar zihinsel iyi oluşu yüksek olan bireylerin, fiziksel ve psikolojik sağlıklarının çok iyi düzeyde ve yaşam niteliklerinin güçlü olduğunu ortaya koymuştur. Bu perspektiften bakıldığında zihinsel iyilik halinin psikolojik dayanıklılıkla yakın ilişkide olduğu görülmektedir.
Araştırmalar, bireylerin sorunlar karşısında daha yalnız olma eğiliminde olduklarını, zor durumlarla kendi kendilerine baş etmeyi tercih ettiklerini, sıkıntılarını arkadaş çevresinden ziyade yakın bir aile üyesi ile paylaşmaya meyil ettiklerini göstermiştir. İnsanların aile ilişkileri, arkadaş ilişkileri, romantik ilişkileri, işbirliği, oyun ve sosyal ilişkiler gibi aktivitelerde yer alabilmesi zihinsel kapasitesi ile ilişkilendirilmektedir. Bu aktivitelerde yer alabilmek de psikolojik sağlığın belirleyicisi olarak önemlidir.
Flourishing yani “zihinsel iyilik” dediğimiz durum, olumlu ve tatmin edici bir varoluş halidir. Yaşamdan memnuniyet ve duygusal zindeliğin bir bütünlüğü olarak tarif edebiliriz. Kişi özerklik, farkındalık, olumlu ilişkiler, yaşam amacı ve kendini kabul etme gibi alanlarda daha tatminkardır. Bireyin kişiliğinin çoğu yönünü sevmesi, daha iyi bir insan olmak istemesi ve olgunlaşması söz konusudur. Sorumlulukları yerine getirebilme, düşünce ve kendi fikirlerini ifade edebilmenin yanı sıra diğer insanlarla yakın ilişkiler kurabilme ve yaşamda bir amaç sahibi olabilmeyle ilgilidir. Bir topluluğun parçası olmak ve topluma önemli bir şey kattığınızı hissetmek insanların sağlığı için önemlidir.
İşler ters gittiğinde, birçok kişi umutsuzluk durumunda sıkışıp kalabilir. Yapılan bir çalışmada, hem dindarlığın hem de bilime olan inancın öznel iyi oluş ile pozitif ilişkili olduğu bulunmuştur. Bu ilişkilere yaşamdaki umut ve amaç aracılık etmiştir. Bazı insanlar, olumsuz yaşam olayları olsa da depresyona girmez ve umutlarını kaybetmeden mücadeleye devam ederler.
İyimserlik, en iyisini beklemek ve işlerin iyi gideceğini düşünmekle ilgilidir. İyimser bir kişinin zorluklarla karşılaştığında ısrarcı olma olasılığı diğerlerine göre daha yüksektir. Mücadele etmeye devam ederler, hedeflerin çoğuna ulaşmak için gereken kaynaklara sahip olduklarına inanırlar. Zor görevleri yerine getirebilme ve sonuç elde edebilme hissi yani kişinin başarılı olabileceğine inanması önemli bir enerji vericidir. İç kontrol odağı olan insanlar, hedeflere ulaşmak için çalışmaya devam eder ve problem odaklı başa çıkmada iyi olabilirler. Genel olarak dış kontrol odağı olan insanlar destek ve yardım aramayı daha kolay bulurlar.
Zihinsel Bitkinlikle Başetme yolları;
Kişinin farkındalık geliştirmesi: Öncelikle bu durumu anlamak ve kabul etmek önemlidir. Kendi kendinize, duygusal durumunuzun neden bu şekilde olduğunu düşünerek ve hissettiklerinizi tanımlayarak başlayabilirsiniz.
Günlük Rutin Oluşturma: Günlük bir rutin oluşturmak, daha fazla yapılandırma ve güvence sağlayabilir. Belirli bir saatte uyanmak, düzenli egzersiz yapmak ve yemek saatlerini takip etmek gibi alışkanlıklar, enerjinizi ve motivasyonunuzu artırabilir.
Sosyal İlişkileri Sürdürmek: Sosyal izolasyondan kaçınmak için çaba gösterin. Aile üyeleri, arkadaşlar veya destek grupları ile iletişim kurarak duygusal destek alabilirsiniz. Sosyal bağlantılar, duygusal iyilik halinizi artırabilir.
Hobiler ve İlgi Alanları: İlgi duyduğunuz hobiler veya ilgi alanlarına zaman ayırmak, motivasyonunuzu artırabilir ve keyif almanıza yardımcı olabilir.
Stres Yönetimi: Stresi yönetme tekniklerini öğrenmek ve uygulamak, duygusal zorlukları hafifletebilir. Meditasyon, derin nefes alma egzersizleri ve yoga gibi rahatlama teknikleri bu konuda yardımcı olabilir.
Belirsizlikle Başa Çıkma: Belirsizlikle başa çıkmak için stratejiler geliştirmek önemlidir. Planlar yapmak, hedefler belirlemek ve küçük adımlarla ilerlemek, daha fazla güvence hissi yaratabilir.
Kendi kendine iyi bakım: Yeterince uyku almak, dengeli beslenmek, su içmek ve fiziksel sağlığınıza özen göstermek, duygusal iyilik halinizi olumlu yönde etkileyebilir.
Olumlu Düşünce ve Hedefler Belirleme: Pozitif düşünce ve hedef belirleme, motivasyonunuzu artırabilir. Kendinize küçük ama ulaşılabilir hedefler koymak, ileriye dönük umutlarınızı canlı tutabilir. Hedef odaklılık zorlu işler aramakla ilgilidir. Yeni şeyler öğrenmeye yardımcı olacak görevler üzerinde çalışmak, bu süreçle baş etmede etkili olabilir.